Stanowisko Fundacji Rzecznik Praw Rodziców w sprawie obowiązkowej edukacji zdrowotnej

Streszczenie 

Fundacja Rzecznik Praw Rodziców wyraża sprzeciw wobec obecnego kształtu obowiązkowej edukacji zdrowotnej. W naszej ocenie proponowane rozwiązania nie uwzględniają w wystarczającym stopniu konstytucyjnego prawa rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Znaczna część rodziców nie zdecydowała się na udział dzieci w zajęciach, co stanowi wyraźny sygnał braku społecznej akceptacji dla proponowanych zmian. Pomimo tego głosu, podejmowane decyzje nie uwzględniają w wystarczającym stopniu obaw i oczekiwań rodzin. Zwracamy uwagę na wprowadzanie treści o charakterze światopoglądowym bez poszanowania pluralizmu wartości oraz na przedstawianie części zagadnień jako interpretacji społecznych, a nie neutralnej wiedzy. Niepokój budzi także brak jednolitych i powszechnie dostępnych materiałów dydaktycznych, co prowadzi do dowolności w realizacji zajęć. Wskazujemy na rozszerzanie zakresu treści poza obszar zdrowia i biologii oraz na zacieranie granicy między przekazywaniem wiedzy a kształtowaniem postaw uczniów. Krytycznie oceniamy sposób przedstawiania niektórych zagadnień, w tym macierzyństwa, które ukazywane jest głównie przez pryzmat zagrożeń dla zdrowia psychicznego. Podkreślamy potrzebę zapewnienia rodzicom realnej możliwości decydowania o udziale dzieci w zajęciach. Sprzeciwiamy się poszerzaniu roli państwa w obszarze wychowania oraz marginalizowaniu roli rodziny jako podstawowego środowiska wychowawczego dziecka.

Dodatkowo wskazujemy na niespójność działań Ministerstwa Edukacji Narodowej, które z jednej strony deklaruje ograniczanie obciążenia uczniów (poprzez redukcję lektur czy zniesienie prac domowych), a z drugiej wprowadza nowy obowiązkowy przedmiot, co w praktyce prowadzi do zwiększenia ich obciążenia.

Pełne stanowisko 

Warszawa, dnia 13.04.2026

Sz. P. Barbara Nowacka
Ministerstwo Edukacji Narodowej
al. Jana Chrystiana Szucha 25
00-918 Warszawa

Fundacja Rzecznik Praw Rodziców z głębokim niepokojem obserwuje działania Ministerstwa Edukacji, które – pomimo licznych głosów krytycznych ze strony rodziców oraz organizacji społecznych – forsuje rozwiązania budzące poważne wątpliwości natury wychowawczej, społecznej oraz prawnej.

Znaczna część rodziców nie zdecydowała się na udział dzieci w zajęciach, co należy odczytywać jako wyraźny sprzeciw społeczny. Pomimo tego sygnału, podejmowane decyzje nie uwzględniają w wystarczającym stopniu obaw i oczekiwań rodzin. Niespójne działania Ministerstwa Edukacji Narodowej – z jednej strony deklarujące ograniczanie obciążenia uczniów (redukcja lektur, zniesienie prac domowych), a z drugiej strony wprowadzające nowy obowiązkowy przedmiot, co w praktyce zwiększa ich obciążenie. Działania te pozostają ze sobą w sprzeczności.

W naszej ocenie obecne propozycje nie stanowią realnej odpowiedzi na potrzeby dzieci i młodzieży, lecz mają charakter pozorny. Istnieje uzasadniona obawa, że deklarowane zmiany są jedynie próbą uspokojenia emocji społecznych, podczas gdy faktyczny kierunek polityki edukacyjnej pozostaje niezmieniony. Nawet wyłączenie treści dotyczących wychowania seksualnego nie eliminuje ryzyka ingerencji w przysługujące rodzicom chronione konstytucyjnie prawo do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami.

W szczególności zwracamy uwagę na:

1) ograniczanie realnego wpływu rodziców na treści przekazywane ich dzieciom w ramach edukacji zdrowotnej,
2) wprowadzanie zagadnień światopoglądowych bez należytego poszanowania pluralizmu społecznego i wartości wyznawanych przez rodziny, przedstawionych jako zagadnienia praw człowieka i przeciwdziałania dyskryminacji a także w obszarach zmian klimatu i mowy nienawiści.
3) macierzyństwo przedstawiane głównie przez pryzmat zagrożeń dla zdrowia psychicznego co zniekształca jego rzeczywisty obraz i może budować u młodych nieuzasadniony lęk przed rodzicielstwem,
4) brak jednolitych powszechnie dostępnych i obowiązujących materiałów dydaktycznych co w praktyce prowadzi do dużej dowolności w realizacji zajęć oraz utrudnia rodzicom realne zapoznanie się z treściami przekazywanymi dzieciom.
5) brak zapewnienia realnej możliwości wypisania dziecka przez rodziców z udziału w zajęciach,
6) rozszerzanie treści edukacyjnych poza klasyczny zakres biologii i zagadnień zdrowotnych,
7) poszerzanie zakresu treści dotyczących dojrzewania, relacji oraz seksualności w ramach zajęć szkolnych,
8) zacieranie granicy pomiędzy przekazywaniem wiedzy a kształtowaniem postaw i opinii uczniów,
9) poszerzanie zakresu oddziaływania instytucji państwowych w obszarze wychowania dzieci, które powinno pozostawać przede wszystkim w kompetencji rodziców.
10) marginalizowanie roli rodziny jako pierwszego i najważniejszego środowiska wychowawczego dziecka.
Podkreślamy, że zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej to rodzice mają prawo do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Państwo nie może zastępować rodziny w kształtowaniu wrażliwych obszarów rozwoju dziecka, w tym kwestii zdrowia, relacji czy sfery intymnej.
W naszej ocenie obecna propozycja Ministerstwa Edukacji, nie uwzględnia w wystarczającym stopniu tych fundamentalnych zasad. Co więcej, liczne głosy rodziców wskazują, że proponowane rozwiązania mogą prowadzić do ideologizacji edukacji pod pozorem działań prozdrowotnych.

Fundacja Rzecznik Praw Rodziców stoi na stanowisku, że:
– edukacja zdrowotna nie powinna mieć charakteru obowiązkowego,
– rodzice powinni mieć realne i skuteczne narzędzia decydowania o udziale swoich dzieci w tego typu zajęciach,
– wszelkie zmiany w systemie edukacji wymagają szerokich konsultacji społecznych, a nie działań pozornych,
– dobro dziecka oraz autonomia rodziny muszą stanowić nadrzędne kryterium przy tworzeniu polityki edukacyjnej państwa.

Apelujemy do Ministerstwa Edukacji o:
1) wstrzymanie prac nad wprowadzeniem obowiązkowej edukacji zdrowotnej w obecnym kształcie,
2) przeprowadzenie rzetelnych i transparentnych konsultacji społecznych z udziałem rodziców oraz organizacji społecznych,
3) zagwarantowanie rodzicom realnego prawa do decydowania o wychowaniu swoich dzieci,
4) zapewnienie pełnej jawności programów nauczania i materiałów edukacyjnych.
Fundacja Rzecznik Praw Rodziców wnosi o potraktowanie niniejszego stanowiska jako wyrazu troski o dobro dzieci, prawa rodziców oraz przyszłość systemu edukacji w Polsce.
Z wyrazami szacunku,

Karolina Elbanowska Prezes
Tomasz Elbanowski Wiceprezes
Marzena Kąkała  koordynator Telefonu Wsparcia

Obecnie sytuacja finansowa Fundacji jest bardzo trudna i bez pomocy Darczyńców nie będziemy w stanie skutecznie kontynuować naszej misji. Każde wsparcie nawet najmniejsze ma ogromne znaczenie
Możemy działać tylko dzięki Twojemu wsparciu! Twoja pomoc jest ważna!
Nr konta 28 2490 0005 0000 4500 2748 0168
Fundacja Rzecznik Praw Rodziców, ul. Oleńki 3, 05-090 Dawidy bankowe