Zwroty zasiłków po latach – co mówi Ministerstwo?
Ministerstwo Rodziny w odpowiedzi na wniosek Fundacji Rzecznik Praw Rodziców
potwierdziło, że państwo nie posiada wiedzy o skali i skutkach żądania przez ZUS
zwrotu zasiłków macierzyńskich i chorobowych po wielu latach od ich wypłaty.
Najważniejsze fakty:
• Ministerstwo nie ma danych ani analiz decyzji ZUS
ani ich skutków dla rodzin i dzieci.
• Nie oceniono, czy ta praktyka jest zgodna z konstytucyjną zasadą ochrony
rodziny i dobra dziecka.
• Nie wiadomo, jakie realne efekty przyniosły deklarowane interwencje
Ministerstwa wobec ZUS.
Tego tak nie zostawimy. Domagamy się rzetelnych informacji i
odpowiedzialności od instytucji publicznych, w szczególności ZUS oraz
Ministerstwa Rodziny.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Wniosek o uzupełnienie odpowiedzi
Fundacja Rzecznik Praw Rodziców, w nawiązaniu do pisma Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 2025 r.
(znak: DUS-III.401.11.2025.JK), stanowiącego odpowiedź na wystąpienie Fundacji z dnia 22 grudnia 2025 r., niniejszym wnosimy – na podstawie art. 241 oraz art.237 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego – o uzupełnienie udzielonej odpowiedzi.
Fundacja wskazuje, że przedstawiona odpowiedź nie wyczerpuje w sposób merytoryczny i kompletny podniesionych wątpliwości systemowych, w szczególności w zakresie zgodności praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z konstytucyjną zasadą ochrony rodziny, macierzyństwa oraz dobra dziecka (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP), a także zasadą proporcjonalności działań organów władzy publicznej.
Ministerstwo w swojej odpowiedzi wskazało, iż kierownictwo resortu występowało do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz do Przewodniczącego Rady Nadzorczej ZUS z prośbą o weryfikację praktyk dotyczących kontroli kobiet w ciąży, podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz przyznawania i odbierania zasiłków macierzyńskich.
W związku z powyższym Fundacja wnosi o przekazanie informacji uzupełniającej, obejmującej w szczególności:
1. Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych udzielił odpowiedzi na wystąpienia kierownictwa Ministerstwa, a jeżeli tak – jakie stanowisko zostało w nich przedstawione oraz czy zostały wskazane konkretne działania naprawcze.
2. Czy w wyniku interwencji Ministerstwa:
a) wydano wytyczne, rekomendacje lub zalecenia dla jednostek ZUS,
b) ograniczono praktykę retrospektywnych kontroli podlegania ubezpieczeniom społecznym po upływie wielu lat,
c) zmieniono sposób prowadzenia postępowań skutkujących żądaniem zwrotu zasiłków macierzyńskich.
3. Czy Ministerstwo dokonało oceny, czy obecna praktyka ZUS pozostaje w zgodzie z art. 71 Konstytucji RP oraz zasadą dobra dziecka jako nadrzędnego kryterium działań instytucji publicznych.
4. Czy Ministerstwo podziela stanowisko, że retrospektywne kwestionowanie świadczeń po upływie 10–15 lat narusza zasadę pewności prawa oraz zaufania obywateli do państwa, a w przypadku braku takiej oceny – czy planowane jest jej przeprowadzenie.
5. Jakie dalsze działania – w tym inicjatywy legislacyjne – Ministerstwo zamierza podjąć w celu zapewnienia rodzinom realnej ochrony przed skutkami opisanej praktyki.
Fundacja wyraża nadzieję, iż Ministerstwo, realizując konstytucyjny obowiązek
ochrony rodziny i macierzyństwa, udzieli odpowiedzi rzetelnej, kompletnej i odnoszącej się do rzeczywistych skutków społecznych praktyki ZUS.
Z wyrazami szacunku,
Karolina Elbanowska Prezes
Tomasz Elbanowski Wiceprezes
Marzena Kąkała koordynator Telefonu Wsparcia
Obecnie sytuacja finansowa Fundacji jest bardzo trudna i bez pomocy Darczyńców nie będziemy w stanie skutecznie kontynuować naszej misji. Każde wsparcie nawet najmniejsze ma ogromne znaczenie
Możemy działać tylko dzięki Twojemu wsparciu! Twoja pomoc jest ważna!
Nr konta 28 2490 0005 0000 4500 2748 0168
Fundacja Rzecznik Praw Rodziców, ul. Oleńki 3, 05-090 Dawidy bankowe
