Pismo Fundacji Rzecznik Praw Rodziców do Ministerstwa Zdrowia w sprawie projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia z 30 października 2025 r., który przewiduje wprowadzenie nowego świadczenia „Opieka nad kobietą w ciąży lub rodzącą realizowana przez położną”. W praktyce oznacza to dopuszczenie prowadzenia porodów w izbach przyjęć (IP) oraz Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych (SOR) w szpitalach oddalonych o ponad 25 km od najbliższego oddziału położniczo-ginekologicznego.
Fundacja Rzecznik Praw Rodziców
ul. Oleńki 3, 05-090 Dawidy Bankowe
KRS 0000347294
Warszawa, dnia 08.12.2025r.
Ministerstwo Zdrowia
ul. Miodowa 15
00-952 Warszawa
Dotyczy: stanowisko w sprawie projektu rozporządzenia przewidującego realizację świadczeń okołoporodowych w izbach przyjęć oraz Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych
Sz. P. Minister Jolanta Sobierańska-Grenda
Fundacja Rzecznik Praw Rodziców przedstawia niniejsze stanowisko dotyczące projektu rozporządzenia dopuszczającego prowadzenie porodów w izbach przyjęć (IP) oraz Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych (SOR). Projekt ten budzi głęboki niepokój o bezpieczeństwo oraz godność pacjentek i noworodków.
Rozumiemy trudną sytuację systemu ochrony zdrowia, spadek liczby porodów i związane z tym zamykanie oddziałów położniczo‑ginekologicznych. Jednak proponowane rozwiązania nie mogą odbywać się kosztem kobiet, ich zdrowia psychicznego i fizycznego ani bezpieczeństwa noworodków. Przedstawione rozwiązania są sprzeczne z art. 68 i 30 Konstytucji RP, ponieważ nie zapewniają kobietom i noworodkom równego dostępu do bezpiecznej opieki medycznej oraz naruszają ich godność, zmuszając do rodzenia w warunkach nieodpowiadających współczesnym standardom medycyny. Cofają one rozwój perinatologii o kilkadziesiąt lat i zastępują nowoczesną opiekę modelem znanym z bardzo odległych czasów. Zamiast wzmacniać system ochrony zdrowia, projekt obniża poziom bezpieczeństwa i jakości opieki okołoporodowej.
Wprowadzenie możliwości rodzenia w miejscach, w których nie ma warunków do zapewnienia fundamentalnych standardów opieki, niesie realne ryzyko medyczne i stanowi dewaluację współczesnych osiągnięć perinatologii. Jest to również doświadczenie potencjalnie głęboko dehumanizujące, którego skutki mogą towarzyszyć kobiecie przez całe życie.
STANOWISKO MERYTORYCZNE I SPOŁECZNE
1. Współczesne macierzyństwo wiąże się z rosnącą liczbą ciąż wysokiego ryzyka, które wymagają pełnego zespołu medycznego.
Kobiety coraz częściej decydują się na macierzyństwo w późniejszym wieku, co znacząco zwiększa ryzyko powikłań okołoporodowych. W przypadku ciąż i porodów wysokiego ryzyka kluczowe jest natychmiastowe wsparcie pełnego zespołu medycznego – położnika, anestezjologa, neonatologa oraz doświadczonej położnej. Tymczasem poród w izbie przyjęć lub SOR nie zapewnia dostępu do procedur, które często muszą być wdrożone natychmiast, takich jak: pilne cięcie cesarskie, użycie próżniociągu położniczego czy prowadzenie zespołowej reanimacji w przypadku krwotoku poporodowego.
W sytuacji zaburzeń u noworodka — np. braku oddechu, sinicy czy zaburzeń krążenia — konieczna jest równoległa praca dwóch lub trzech specjalistów. Model proponowany w rozporządzeniu zakłada jednak obecność zaledwie jednej położnej. Należy zatem postawić pytanie: kogo ta jedna położna miałaby ratować w pierwszej kolejności — matkę czy dziecko? Jest to rozwiązanie niezgodne z zasadami bezpieczeństwa perinatalnego.
2. Poród w SOR/IP może prowadzić do poważnej traumy, wpływając na decyzje o macierzyństwie.
Poród jest jednym z najbardziej wrażliwych momentów w życiu kobiety, wymagającym poczucia bezpieczeństwa, intymności i wsparcia. Tymczasem SOR to miejsce pełne hałasu, chaosu, alarmów i osób w stanach nagłych, często agresywnych lub nietrzeźwych. Takie otoczenie sprzyja traumie porodowej, która zwiększa ryzyko depresji poporodowej, zaburzeń więzi z dzieckiem oraz lęku przed kolejną ciążą. Trudno wyobrazić sobie żeby na IP/SOR były dostępne metody łagodzenia bólu, takie jak znieczulenie zewnątrzoponowe czy podpajęczynówkowe, skoro już dziś z pełną dostępnością do tych metod nadal są problemy na standardowych oddziałach porodowych, szczególnie w mniejszych ośrodkach. Czy ktoś z projektodawców wyobraził sobie jak upokarzająca będzie dla kobiety krzyczącej z bólu świadomość, że obok siedzi tłum ludzi, niczym widownia?
3. Projektowane rozwiązania nie spełniają wymogów bezpieczeństwa okołoporodowego.
Mimo, że projekt określa wymagania dotyczące sprzętu (KTG, kardiomonitor, inkubator transportowy, sprzęt do resuscytacji noworodka) oraz całodobowego transportu, miejsca te nadal nie zapewniają natychmiastowego dostępu do położnika, neonatologa, sali operacyjnej ani intensywnej terapii noworodka. W przypadku komplikacji liczą się sekundy – transport nie zastąpi natychmiastowej interwencji.
4. Zakładana przez projekt rola położnej nie kompensuje braku specjalistycznego zespołu.
Projekt zakłada, że położna będzie oceniać stan kliniczny kobiety i decydować o konieczności transportu. Jednak zgodnie z zasadami współczesnej perinatologii, bezpieczeństwo porodowe wymaga pracy interdyscyplinarnego zespołu: położnika, anestezjologa, neonatologa i położnej. Obciążanie jednej osoby odpowiedzialnością bez pełnego zaplecza jest niezgodne z wiedzą medyczną.
5. Projekt wprowadza nierówności społeczne.
Rozporządzenie dotyczy szpitali znajdujących się ponad 25 km od najbliższego oddziału położniczo‑ginekologicznego. W praktyce oznacza to, że kobiety z małych miejscowości będą rodzić w warunkach zastępczych, gorszych i mniej bezpiecznych niż pacjentki w większych miastach. Narusza to konstytucyjną zasadę równego dostępu do opieki zdrowotnej.
6. Projekt może pogłębić kryzys demograficzny.
Kobiety nie będą decydować się na macierzyństwo, jeśli poród będzie kojarzył się z zagrożeniem, brakiem komfortu i nieprzewidywalnością. Bezpieczeństwo okołoporodowe jest jednym z kluczowych czynników wpływających na decyzję o posiadaniu dzieci.
WNIOSKI.
Fundacja Rzecznik Praw Rodziców wnosi o:
1. Wycofanie lub gruntowną zmianę przepisów dopuszczających porody w izbach przyjęć i SOR.
2. Ponowne otwarcie konsultacji społecznych z udziałem rodziców, położnych, lekarzy i organizacji obywatelskich.
3. Opracowanie alternatywnych rozwiązań, takich jak satelitarne centra porodowe, mobilne zespoły położnych i małe oddziały położnicze.
4. Przeprowadzenie pełnej oceny ryzyka medycznego, psychologicznego i demograficznego.
5. Uwzględnienie wpływu projektu na prawa pacjentek oraz dobro noworodków, zgodnie z Konstytucją RP.
Szanowna Pani Minister,
kobiety w Polsce zasługują na bezpieczny, godny i spokojny poród. To nie tylko kwestia zdrowia – to fundament zaufania do państwa oraz kluczowy element polityki demograficznej.
Z wyrazami szacunku,
Karolina Elbanowska Prezes
Tomasz Elbanowski Wiceprezes
Marzena Kąkała koordynator Telefonu Wsparcia
Obecnie sytuacja finansowa Fundacji jest bardzo trudna i bez pomocy Darczyńców nie będziemy w stanie skutecznie kontynuować naszej misji. Każde wsparcie nawet najmniejsze ma ogromne znaczenie
Możemy działać tylko dzięki Twojemu wsparciu! Twoja pomoc jest ważna!
Nr konta 28 2490 0005 0000 4500 2748 0168
Fundacja Rzecznik Praw Rodziców, ul. Oleńki 3, 05-090 Dawidy bankowe
